Od fabryki tlenu do serca lokalnej społeczności. 5 lat Tlenowni

W Czempiniu świętowano pięciolecie Tlenowni – nowoczesnego Centrum Aktywizacji Społecznej, w którym swoje siedziby mają Centrum Kultury i Biblioteka Publiczna.

W sobotę, 29 sierpnia, Centrum Aktywizacji Społecznej Tlenownia świętowało swoje 5. urodziny. Z tej okazji przygotowano bogaty program wydarzeń, który przyciągnął mieszkańców w każdym wieku.
Jubileusz rozpoczął rodzinny piknik z grami, animacjami i warsztatami. Jednym z ważniejszych punktów dnia była premiera drugiej części przygód Tlenka. Nie zabrakło również części oficjalnej, podczas której podsumowano pięć lat działalności Tlenowni.

Uczestnicy mogli obejrzeć wystawy poświęcone historii i przemianom obiektu, w tym ekspozycję „Od implozji materii do eksplozji kultury”, wystawę fotograficzną oraz prezentację dotyczącą rewitalizacji Tlenowni.

Wieczorem na scenie wystąpili zespół OSTY oraz Natalia Majewska-Marszałek przy współudziale Adama Kaczmarka. W programie znalazło się także Narodowe Czytanie „Dziadów” Adama Mickiewicza.

O czym opowiada kronika?

Z okazji jubileuszu ukazał się specjalny odcinek czempińskiej kroniki filmowej, stylizowanej na kroniki z połowy ubiegłego wieku. Dowiadujemy się z niej iż wszystko zaczęło się od szczęśliwego przypadku i znalezionej podkowy…

Na początku XX wieku znany przemysłowiec i społecznik, Antoni Jezierski – nazywany później „czempińskim Cegielskim” – wraz ze szwagrem Sewerynem Samulskim poszukiwał miejsca na nowy biznes. Los skierował ich do Czempinia, gdzie Jezierski tuż przy stacji kolejowej dostrzegł leżącą na ziemi podkowę. Uznając to za pomyślny znak, szybko wynajął pobliski warsztat i otworzył zakład mechaniczny, w którym produkowano i naprawiano maszyny rolnicze.

Prawdziwy przełom nastąpił jednak w 1921 roku, gdy Jezierski, wraz ze szwagrem oraz bratem Władysławem, uruchomił w tym miejscu fabrykę tlenu „Saria”. Była to pierwsza tlenownia na zachodnich ziemiach Polski i jedna z zaledwie dwóch działających w całej II Rzeczypospolitej. Zakład rozwijał się błyskawicznie: w 1924 roku powstał nowoczesny młyn zbożowy „Nowina”, a od 1930 roku firma produkowała wysokiej jakości sprzęt spawalniczy, stanowiąc jedyną krajową konkurencję dla francuskiego monopolisty „Perun”.

Po II wojnie światowej, w 1951 roku, tętniący życiem zakład został znacjonalizowany i przekształcony w Chemiczną Spółdzielnię Pracy „Tlen”. Choć fabryka funkcjonowała przez kolejne dekady, koniec XX wieku przyniósł jej powolny upadek. W latach 90. opuszczone budynki zaczęły popadać w ruinę. Stan techniczny kompleksu był na tyle dramatyczny, że konserwator zabytków wydał nawet zgodę na jego wyburzenie.

Ratunek nadszedł w 2017 roku, gdy gmina Czempiń zdecydowała się wykupić zdegradowane budynki i poddać je kompleksowej rewitalizacji. Dzięki determinacji lokalnych władz oraz funduszom unijnym dawne mury odzyskały blask, a w 2021 roku oficjalnie otwarto tu Centrum Aktywizacji Społecznej „Tlenownia”.

Dziś, pod wspólnym dachem zrewitalizowanego kompleksu, tętni nowe życie. Swoje miejsce znalazły tu m.in. Centrum Kultury, Biblioteka Publiczna, organizacje pozarządowe, izba lokalna oraz punkt bezpłatnej pomocy prawnej. To przestrzeń, w której codziennie odbywają się koncerty, spektakle, warsztaty, jarmarki, a także sesje rady miejskiej. Sukces tej metamorfozy potwierdzają liczne prestiżowe nagrody, w tym Grand Prix konkursu o nagrodę architektoniczną województwa wielkopolskiego oraz miano „perły rewitalizacji”.

W 2026 roku, świętując piąty jubileusz otwarcia nowej Tlenowni, można z pełnym przekonaniem ogłosić, że ta spektakularna reaktywacja w pełni się udała. Choć dawna fabryka nie produkuje już tlenu, dostarcza lokalnej społeczności coś równie cennego: niespożytą energię mieszkańców, twórcze pomysły, kulturę i wspólne wspomnienia. 

Już głosowałeś!