9 tysięcy mikrofirm w powiecie kościańskim. Co ta liczba mówi o naszym regionie?

Dziewięć tysięcy dziewięćdziesiąt jeden. Tyle mikroprzedsiębiorstw – firm zatrudniających do dziewięciu osób – funkcjonuje w powiecie kościańskim. To niemal każda firma w powiecie. Duże zakłady są tutaj wyjątkiem, a nie regułą. Mikroprzedsiębiorstwa dominują w całej Polsce, ale dane z Kościana, Czempinia, Śmigla i Krzywinia pokazują coś bardziej lokalnego. Za suchymi danymi o gospodarce kryje się portret społeczeństwa, w którym ludzie mają silny odruch, żeby próbować czegoś własnego. Kiedy taka przedsiębiorczość przynosi zysk, a kiedy generuje głównie koszty?

Co dziewięć tysięcy mikrofirm mówi o naszym regionie?

Powiat kościański zamieszkuje nieco ponad 77 tysięcy osób. Dziewięć tysięcy mikroprzedsiębiorstw przy takiej liczbie mieszkańców to wskaźnik przyzwoity – nie rekordowy, ale solidny. Najważniejsza jest jednak proporcja: firmy zatrudniające powyżej dziewięciu osób są w tym zestawieniu prawdziwą rzadkością. Powiat jest zdominowany przez tę jedną kategorię, co oznacza, że tutejsza gospodarka opiera się niemal wyłącznie na indywidualnej inicjatywie mieszkańców.

Na tę specyfikę składają się trzy czynniki. Po pierwsze – rolnictwo. Aż 21,6 proc. aktywnych zawodowo mieszkańców powiatu pracuje w sektorze rolniczym. To blisko jedna czwarta pracujących, czyli wartość znacznie wyższa od krajowej średniej. Wiele z tych działalności ma charakter mieszany: gospodarstwo oraz dodatkowa działalność usługowa lub handlowa. Po drugie – saldo dojazdów do pracy. Ponad 15 tysięcy mieszkańców powiatu wyjeżdża codziennie do innych gmin – głównie w kierunku Poznania i Leszna. Część z nich zakłada równolegle własną działalność, żeby nie być uzależniona wyłącznie od etatu. Po trzecie – tradycja. Kościan to miasto z silną tożsamością rzemieślniczą, gdzie praca na własny rachunek ma wielopokoleniową historię.

Co łączy elektryka, ogrodnika i programistę z naszego powiatu

Za liczbą dziewięciu tysięcy mikroprzedsiębiorstw kryją się różne działalności, ale wiele z nich działa według podobnego schematu formalnego i podatkowego.

Większość kościańskich mikroprzedsiębiorców prowadzi działalność o niskich kosztach stałych. Elektryk ma samochód, skrzynkę z narzędziami i telefon. Stolarz ma warsztat i podstawowe maszyny. Ogrodnik ma sprzęt i ciągnik. Specjalista od sieci IT pracuje na laptopie. Koszty materiałów oczywiście istnieją, ale nie dominują nad przychodem tak, jak w przypadku firmy produkcyjnej czy handlu hurtowego.

Przy takim profilu działalności ryczałt ewidencjonowany może być korzystny. W 2026 roku stawki ryczałtu dla działalności usługowych wahają się od 5,5 proc. dla usług budowlanych, przez 8,5 proc. dla wielu usług ogólnych, aż po wyższe stawki dla wolnych zawodów i specjalistycznych usług niematerialnych. Podatek nalicza się od przychodu bez odliczania kosztów – co dla firmy bez dużych wydatków oznacza, że może płacić mniej niż na zasadach ogólnych. Do tego ewidencja jest prosta: zamiast szczegółowej księgi przychodów i rozchodów wystarczy ewidencja przychodów, w której rejestruje się każdą wystawioną fakturę pod właściwą stawką.

Kiedy ryczałt oznacza wyższy koszt działalności?

Trzeba też wskazać sytuacje, w których ryczałt się nie opłaca. Instalator ogrzewania podłogowego kupuje materiały za kilkadziesiąt tysięcy złotych miesięcznie. Firma transportowa opłaca leasing aut, paliwo i serwis. Mikroprzedsiębiorca zatrudniający nawet jedną osobę musi liczyć koszty pracy. W każdym z tych przypadków ryczałt może oznaczać wyższe obciążenie podatkowe. Różnicę w rozliczaniu ryczałtu tłumaczy Beata Tęgowska, specjalistka ds. księgowości w Systim:

„Najczęstsze nieporozumienie z ryczałtem polega na tym, że porównując stawkę podatku, 8,5 proc. przy ryczałcie może wyglądać atrakcyjniej od standardowych 12 proc. Tymczasem na skali płacisz od dochodu, a na ryczałcie od przychodu. Jeśli twoje koszty stanowią 40 proc. przychodu, ryczałt może być ostatecznie dużo droższy. Z kolei jeśli koszty to przykładowo 10 proc., ryczałt prawie zawsze będzie bardziej opłacalny.”.

Nowy obowiązek dotyczy także ryczałtowców

Od 1 stycznia 2026 roku przedsiębiorcy rozliczający PIT, którzy co miesiąc przekazują JPK_V7M, muszą prowadzić ewidencję przychodów przy użyciu programu komputerowego. To zmiana, która formalnie dotyczy ewidencji, ale przyspieszyła cyfryzację wielu małych firm z powiatu, które jeszcze niedawno prowadziły papierowe notatki.

Do tego od 1 kwietnia 2026 roku większość firm – również mikroprzedsiębiorców na ryczałcie, z wyjątkiem podatników objętych przejściowym limitem 10 tys. zł brutto miesięcznej sprzedaży fakturowanej – została objęta obowiązkiem wystawiania faktur przez Krajowy System e-Faktur. Oznacza to, że dobry program do ryczałtu to dziś nie tylko kalkulator stawek i ewidencja. To narzędzie, które automatycznie obsługuje KSeF, przesyła dokumenty do systemu ministerialnego oraz archiwizuje numery KSeF i potwierdzenia wysyłki. Bez tej integracji właściciel firmy musi robić to ręcznie, co przy kilkunastu fakturach miesięcznie może być wykonalne, ale jest niepotrzebnie czasochłonne.

Kościan nie jest wyjątkiem – ale ma swoją specyfikę

W debacie publicznej o polskiej przedsiębiorczości często pada teza, że mikrofirmy są zbyt słabe, by napędzać innowacje i wzrost. Że potrzebujemy więcej średnich i dużych firm, że struktura firm jest zdeformowana. W skali kraju taka diagnoza bywa uzasadniona. Ale w skali powiatu kościańskiego dziewięć tysięcy mikroprzedsiębiorstw oznacza konkretne i ważne zjawisko: tysiące rodzin, które przynajmniej częściowo utrzymują się z własnej działalności, a nie wyłącznie z etatu czy świadczeń.

W powiecie, gdzie ponad 15 tysięcy osób wyjeżdża codziennie do pracy gdzie indziej, a przeciętne wynagrodzenie sięga 88 proc. krajowej średniej, własna firma bywa domknięciem bilansu domowego. Nie jest ambicją, żeby zmienić świat, ale racjonalną odpowiedzią na rynek, który nie gwarantuje wystarczająco dużego wynagrodzenia za samą lojalność wobec jednego pracodawcy.